Itzuli

Iralaren ametsetik jaio zen eta gaur egun bizirik jarraitzen du bere historia etorkizun bihurtzen duen auzoari esker.

Egilea Federico Ugalde
Urtea 1916
Helbidea Errege katolikoen Etorbidea
BarriodeIrala
IMG_4701 copia
IMG_4682 copia

Iralabarriren aurretik, Bilboko Zabalgunearen ondoan zegoen landa-eremu periferikoa, baserriak, Villa Mena, Vista Alegre zezen-plaza, Ospitale Militarra eta La Casillako geltokia zituena.

Aldaketa Juan José Irala (1857-1917) ogiari lotutako enpresariarekin etorri zen. Hainbat konpainia sortu zituen, tartean Harino Panadera S.A., eta Estatuko lehen higiezinen agentzia modernoa sortu zuen, higienismo europarrean oinarrituta.

1908tik 1920ra bitartean, Federico Ugalde arkitektoarekin batera, etxebizitza higieniko, ekonomiko eta modernoen proiektu aitzindaria bultzatu zuen. 15 kale eta hainbat eraikin eraiki ziren 51.869 m²-tan, eta auzoa 198 biztanletik ia 3.000 biztanlera pasa zen. Alfontso XIII .ak 1916an egin zuen bisita haren fundaziotzat jotzen da gaur egun.
Iralak eguneroko bizitza hobetu nahi izan zuen: tabernak debekatu zituen, ekonomatu bat sortu zuen, doako arreta medikoa eskaini zuen eta ohitura osasungarriak sustatu zituen. Auzoak laster tranbia (1918) eta autobusa (1925) izan zituen.

Mende batez, Gabriel Aresti, Arrue anaiak, Quintín de Torre, José Luis Ortiz de Zárate eta Miguel Piñeiro bezalako artista, idazle, kirolari, aktibista eta figura publikoak hartu ditu Iralabarrik.

Iralabarriko Auzo Elkartea, 1968an sortua, funtsezkoa izan da ekipamenduak hobetzeko, espekulazioa geldiarazteko, espazio publikoak sortzeko, hirigune historikoa kontserbatzeko eta gizarte-zerbitzuak indartzeko. Ondoren irrati libreak, kultur taldeak, gazte taldeak eta auzo elkarteak batu ziren.

Azkenik, Iralabarri Planak (2006) bizikidetza indartzea eta auzoa bizirik mantentzea du helburu, auzo-konpromisoaren bidez.